Komende concerten


Di 26/3 Musica Impura
Teatro Elfo Puccini, Milano
muziek van Massive Attack, Squarepusher, Eno, Andriessen

Jukebox

Nieuws

Lunapark

onverwachtse bochten & uitzicht op de blauwe lucht

mei 2012

Marinissen en Fiumara over A Rainbow in Curved Air



Kijk ook op deze links:
http://vprojazzlive.radio6.nl/2012/05/31/a-rainbow-in-curved-air/
http://wissel.radio6.nl/2012/05/25/na-a-rainbow-in-curved-air/
http://blog.eigentijds.radio4.nl/2012/05/lunapark-doet-riley/
http://cafesonore.radio6.nl/2012/05/24/cafe-sonore-a-rainbow-in-curved-air/
http://www.youtube.com/watch?v=_mFaS1DivXk

Hels karwei

IMG_0013

> zaterdag 26 mei, radio 6, 0.02-1.00 uur: Café Sonore
met o.m. de Riley-opname van Lunapark

> donderdag 31 mei, radio 6, 23.02-1.00 uur:
VPROJazzLive
met o.m. de Riley-opname van Lunapark

Speciaal voor de VPRO voerde het ensemble Lunapark Terry Riley’s sleutelwerk A Rainbow In Curved Air uit op het orgel van de omroep – in het VPRO-gebouw in Hilversum.

door Martin Kaaij (VPRO-gids)

Op een foto uit vermoedelijk 1968 speelt de Amerikaanse componist en hippie Terry Riley saxofoon, omringd door een keyboard, een dwarsfluit, een microfoon en twee aan elkaar gekoppelde bandrecorders. Op de achtergrond is een smoezelige muur te zien met plinten die aan een verfje toe zijn, zoals je wel in studentenhuizen aantreft. Riley zit op een matje, de benen gevouwen in kleermakerszit, zonnebril op, witte kleding met mouwloos vestje en, vlak naast een gemene vlek, een gesteven vouw in de broek. Een hippie met een vouw in zijn broek, dat verrast toch wel een beetje. Maar aan de andere kant past het wel bij Terry Riley die in zijn muziek vrijheid-blijheid koppelde aan discipline en precisie.

Riley hield ervan om te spelen met herhalingen. De partituur van zijn beroemdste compositie In C – for any instruments uit 1964 bestaat uit 53 korte en lange fragmenten, die door iedereen die mee wil doen naar believen herhaald mogen worden. Wel heeft Riley graag dat de muzikanten ongelijk beginnen, in elkaars buurt blijven en in de gegeven volgorde zijn met zorg samengestelde riedeltjes afwerken. Wat ze niet kunnen of willen spelen, mogen ze overslaan. In C is een succesvol experiment in je eigen gang gaan zonder de groep uit het oog te verliezen, of zo u wilt, samenwerking met behoud van identiteit. Het is tientallen keren op plaat en cd gezet, en duurt dan al naar gelang de hoeveelheid herhalingen tussen een kwartier en een flink uur.

Van een andere beroemde Riley-compositie, A Rainbow in Curved Air uit 1967, bestaat maar één opname en geen exacte partituur. Op deze langspeelplaat speelt Riley alle instrumenten zelf: elektrisch orgel, elektrisch klavecimbel, Rock-Si-Chord, doumbek en tamboerijn. Na precies achttien minuten en 39 seconden is hij klaar. In A Rainbow in Curved Air dendert op de achtergrond een swingend orgelmotief van veertien snelle tonen dat steeds herhaald wordt. Het duurt even voor het motief zijn geheim prijs geeft. Het gaat te snel om mee te tellen, we schatten zo’n 320 tonen per minuut, en telkens als het verstand denkt het patroon ontleed te hebben, is de muziek alweer een stap verder. Ha drie! O nee vier! Of toch drie? Help! Uiteindelijk blijkt het een patroon van drie, vier, drie en vier tonen gerekend vanaf de eruitspringende hoge tonen. Heel eenvoudig eigenlijk.
Op het gehoor

Het moet een monnikenwerk zijn geweest om dit basispatroon zo’n 400 keer achter elkaar vast te leggen. Hoe Riley het precies gedaan heeft, was niet te achterhalen. Vermoedelijk heeft hij een stukje met een bandrecorder opgenomen en is toen aan het kopiëren, knippen en plakken geslagen. Boven dit patroon klinken in snelle afwisseling allerlei korte en lange interrupties van virtuoze riedels, trillers en aangehouden tonen, soms achter elkaar, vaak door elkaar heen. Die interrupties zette Riley al improviserend instrument na instrument op de band. Daarom bestaat er geen partituur van A Rainbow in Curved Air. Riley had toen trouwens een broertje dood aan exacte notaties van zijn muziek. In een interview zei hij een compositie niet op één manier op papier te willen zetten als hij haar zelf op honderd manieren kon spelen. En als anderen zijn muziek wilden spelen, dan moesten ze haar maar leren door naar de plaat beluisteren.

Dat laatste hebben Anthony Fiumara en Arnold Marinissen nauwkeurig gedaan. Zij maakten op het gehoor een partituur van A Rainbow in Curved Air en bewerkten de noten vervolgens voor viool, klarinet, cello, elektrisch gitaar, orgel, keyboard en darabuka, opdat het gespeeld kon worden door hun ensemble Lunapark. Dat is een hels karwei, maar het was de moeite waard.

De vpro heeft een opname gemaakt terwijl Lunapark A Rainbow in Curved speelt op de tweede verdieping van het vpro-gebouw midden tussen de bureaus, computers en prullenbakken. Daar staat het aloude elektrische vpro-orgel en dat mocht ook meedoen, vandaar. Op de lessenaar van de organist knippert een metronoom mee. Die zorgt ervoor dat Lunapark hetzelfde tempo als op de plaat strak kan volhouden. Een mens is tenslotte geen bandrecorder. Die metronoom is even verrassend als een broekvouw bij een hippie. En zoals Riley ondanks een keurige vouw zijn losse geest toont, zo kan Lunapark onder het strakke regime van een metronoom toch vrijelijk muziek maken. De versie van Lunapark klinkt zelfs levendiger dan die van Riley.

Misschien komt dat doordat een mens herhaalde patronen als vanzelf onmerkbaar subtiel varieert, of misschien doordat Riley alleen was, terwijl de muzikanten van Lunapark op elkaar kunnen reageren. Samen muziek maken moet je in een groep doen, weet je wel.

Aziz componeert nieuw werk voor Lunapark!

aziz
“Lunapark is één van de leukste en inspirerendste ensembles voor nieuwe muziek van deze tijd”, schreef het Parool in 2011 naar aanleiding van de fluxus-voorstelling Performances für Liebhaber. De recensent noemde Performances een ‘klankgeworden Pindakaasvloer.’

Dat smaakte naar meer.

Performances II is het speelse vervolg op Lunaparks eerste vertaling van fluxus naar de tegenwoordige tijd. Natuurlijk klinkt er muziek, maar in de handen van componisten zoals John Cage, Tom Johnson en Yoko Ono weet je nooit van tevoren hoe die gaat klinken. Zelfs Louis Andriessen is in Performance een beetje anders dan anders, met bewerkte Beatle-liedjes en een ambient-canon voor een jarige.

We zouden het bijna vergeten, maar jij (ja jij!) mag ook meedoen. In Anyone Can Do It van Mayke Nas bijvoorbeeld.

En (last but not least) speciaal voor Performances II componeerde mode-ontwerper Aziz zijn eerste muziekstuk ooit! Ook daarin speelt het publiek de hoofdrol. Maar meer verklappen we nu niet. Kom zelf maar luisteren.

Performances II: do 17 mei, 20.30 uur in SMART Project Space, Amsterdam

Jazzenzo: Lunapark is onvergelijkelijk mooi

lunapark_05_foto_c_stef_mennens

CONCERTRECENSIE. Lunapark met gasten Bert en Jacq Palinckx, Paradox Tilburg, 25 april ’12. Door Rinus van der Heijden. Beeld: Stef Mennens

Lunapark is de naam van een groep Brabantse musici, die zich sinds 2009 verzamelt rond dirigent en percussionist Arnold Marinissen en componist Anthony Fiumara. Het ensemble, dat in steeds wisselende bezettingen speelt, verkent muziek uit alle hoeken en gaten en daarom is de naam Lunapark een fleurige vlag die alle lading dekt.Deze avond was Lunapark naar Paradox getogen in een zeven persoonsbezetting. Hoogtepunt van het concert werd een eigen versie van Terry Rileys meesterwerk ‘A Rainbow in Curved Air’. De Amerikaanse minimal-musiccomponist schreef het in 1967 en voerde het zelf uit op elektrisch orgel, elektrisch clavecimbel, Rock-Si-Chord (ook een elektrisch clavecimbel, maar met een andere klank), dumbeck (kleine drum) en tamboerijn. Arnold Marinissen en Anthony Fiumara – mede-oprichter van Lunapark – weken daar met klarinet, slagwerk, synthesizers, elektrische gitaar, elektrisch orgel, viool en cello grondig van af. De zevende persoon van Lunapark, Marion Traenkle, projecteerde middels een overheadprojector een lichtkunstwerk achter de musici.Degene die Lunapark niet kent en kennis zou maken met de groep middels háár ‘A Rainbow in Curved Air’ zou onmiddellijk óm zijn. De uitvoering is top, onvergelijkelijk mooi. De inzet van de Yamaha DX7, de eerste digitale synthesizer, bespeeld door Toon Bierman, plus de elektrische gitaar van Aart Strootman legden knappe accenten op het neoclassicisme van ‘A Rainbow etc’. Zij ornamenteerden deze muziek, die zo wortelt in de jaren zeventig, naar een ongekende schoonheid. De klarinet van Lars Wouters van den Oudenweijer, slagwerk en synthesizer van Arnold Marinissen, viool van Janneke van Prooijen en cello van Bence Huszar tilden ‘A Rainbow in Curved Air’ naar een nieuwe dimensie, waard om talloze malen te worden gespeeld op podia in binnen- en buitenland.Lunapark hield het de hele avond Amerikaans. De groep bracht twee werken van James Tenney (‘Cellogram’ en ‘Koan’) en een van Lois V Vierk, ‘Red Shift’. ‘Cellogram’ is een solo voor elektrische cello, rakend aan minimal music maar in feite uitdijend naar een klanklandschap. Samen met ‘Koan’ behoort het werk tot de zogeheten Postal Pieces, muzieknotaties op ansichtkaarten, die Tenney rondstuurde naar andere musici. ‘Koan’ werd vertolkt door Janneke van Prooijen: haar vioolsolo was gloedvol, dwars en uiterst moeilijk door de repeterende opeenstapelingen van improvisaties op een modale lijn.De eerste helft van het concert werd ingenomen door Arnold Marinissen en Bert en Jacq Palinckx, die samen al enkele jaren een trio vormen. Zoals van met name gitarist en componist Jacq Palinckx gewend, was het trioconcert één lange improvisatie, waaraan echter compositorische regels van zijn hand ten grondslag lagen. Arnold Marinissen speelde op een zelf in elkaar getimmerde zeepkist, waarop een contactmicrofoon was bevestigd. Met onder meer schuimblokken, stokjes, een boterhammes, een metalen veer, deksels en een schuurborstel schoof, tikte en sloeg Marinissen zich door de uitwaaierende improvisaties heen.Contrabassist Bert Palinckx plukte en streek niet alleen, hij gaf zijn logge vriend ook de sporen door hem te betokkelen en te beslaan. Dat sloot dan weer mooi aan bij Arnold Marinissen, van beroep percussionist, maar hier ook strijker. En bij Jacq Palinckx, in wiens spel alle denkbare instrumenten zijn geïncorporeerd. Juist door deze onorthodoxe aanpak van de drie musici was er sprake van een bestuiving: de geluidsopbrengsten van het trio waren wijds, veelomvattend en vervreemdend en daardoor uiterst intrigerend om te beluisteren.

Site logo
Lunapark
© 2011-2013 Lunapark